Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki wiąże się z wieloma zaletami. Uczestnictwo kilku wspólników sprawia, że ryzyko tej działalności jest mniejsze. Problem pojawia się w przypadku śmierci jednego ze wspólników. Jednak można się ubezpieczyć na ten wypadek.
Ubezpieczenie wspólników jest produktem, który ma zastosowanie zarówno przy spółkach cywilnych, jak i spółkach prawa handlowego (np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjna, komandytowa, jawna). Jest ono zawierane w formie tzw. „krzyżowej polisy na życie”. Polega na zapewnieniu płynności finansowej spółki w razie śmierci jednego z jej wspólników. Wspólnicy, zawierając umowę ubezpieczenia, wskazują ze swego grona osobę uposażoną. W razie zaistnienia wypadku ubezpieczeniowego, osoba ta otrzymuje odszkodowanie, z którego może spłacić spadkobierców zmarłego i przejąć udziały w spółce.
Co przewidują przepisy prawa w razie śmierci wspólnika?
Śmierć wspólnika powoduje, że jego udziały (czy też wkład lub akcje) przechodzą na spadkobierców. Można to wskazać na przykładzie spółki cywilnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W przypadku spółki cywilnej, może ona istnieć po śmierci wspólnika, jeśli w spółce pozostało ich co najmniej dwóch. Jednak ze spadkobiercami trzeba się rozliczyć na tych samych zasadach, jak w przypadku wypowiedzenia umowy spółki. Zgodnie z art. 871 §1 Kodeksu cywilnego: „Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.” W tym samym artykule §2 mówi, że: „Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.” Istnieje także możliwość wejścia spadkobierców do spółki, jednak konieczna jest do tego zmiana umowy lub podjęcie odpowiedniej uchwały.
Śmierć wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powoduje, że w zasadzie spadkobiercy wstępują do spółki w jego miejsce. Jednak umowa spółki może mówić inaczej z zastrzeżeniem, że wtedy musi ona określać warunki spłaty spadkobierców.
Niekorzystna sytuacja spółki po śmierci wspólnika
Przejście udziałów zmarłego wspólnika na jego spadkobierców powoduje, że do spółki wchodzi nowa osoba, do której dotychczasowi wspólnicy mogą nie mieć zaufania. Może to być osoba niekompetentna, której brakuje odpowiedniej wiedzy, umiejętności i doświadczenia. Istnieje także zagrożenie, że osoba ta będzie chciała jak najszybciej osiągnąć korzysć finansową, niekoniecznie dbając o dobro spółki. Możliwe jest również niekorzystne dla spółki zbycie udziałów przez tą osobę, co może mieć nieodwracalne skutki.
Kolejnym problemem dla spółki, której jeden ze wspólników zmarł, jest utrudniony dostęp do kredytu. Wiąże się to ze spadkiem wiarygodności spółki. Dla banku udzielenie kredytu będzie bardziej ryzykowne. Z taką sytuacją może wiązać się także wystąpienie banku o wcześniejszą spłatę kredytu zaciągniętego przez spółkę przed śmiercią jej wspólnika..
Dobra „kondycja” finansowa i prawna spółki jest również istotna dla jej kontrahentów. Niepewna sytuacja w spółce może sprawić, że kontrahenci zakończą z nią współpracę. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić nawet do bankructwa spółki.
Jakie korzyści zapewnia polisa ubezpieczeniowa?
W razie śmierci jednego ze wspólników, pozostali udziałowcy mogą wykupić udziały, które przypadły spadkobiercom (tzw. spłata spadkobierców). Wiąże się to jednak ze sporymi kosztami, na których poniesienie w danej chwili spółka może nie mieć funduszy. Koszty te będą szczególnie wysokie w przypadku dużej spółki oraz wtedy, gdy zmarły wspólnik dysponował znacznym pakietem akcji (np. 30-procentowym).
Potrzebne środki na wykupienie udziałów zmarłego wspólnika może zapewnić odpowiednio wcześniej wykupiona polisa ubezpieczeniowa. W razie śmierci wspólnika, z tytułu ubezpieczenia będzie bowiem przysługiwało odszkodowanie. Dużym plusem przy tym będzie to, że dzięki odszkodowaniu będzie można spłacić spadkobierców w terminie, w całości i gotówką. Spłata będzie możliwa przy zachowaniu korzystnej ceny dla spadkobierców. Pozwoli to uniknąć kosztów związanych ze sporami sądowymi. Odszkodowanie umożliwi także spłatę wierzycieli zmarłego wspólnika (spłata udziału z majątku spółki). Polisa jest bowiem zabezpieczeniem finansowym wszelkich zobowiązań wynikających z zapisów w Kodeksie cywilnym oraz zobowiązań z umowy spółki dotyczących praw majątkowych związanych z udziałem w spółce.
Brak odpowiedniej polisy powoduje, że udziały zmarłego wspólnika przechodzą na spadkobierców. Muszą oni w takim wypadku zapłacić podatek spadkowy od odziedziczonego mienia. Jest to więc dla nich sytuacja mocno niekorzystna. Wykupienie ubezpieczenia wspólników zapewnia, że odszkodowanie przysługujące uposażonemu wspólnikowi jest wolne od podatku.
Kolejnym plusem ubezpieczenia wspólników jest możliwość zastosowania polisy jako zabezpieczenia kredytu. Spowoduje to zmniejszenie ryzyka dla banku, dzięki czemu ułatwi spółce dostęp do kredytu.
Ważną korzyścią ubezpieczenia jest także możliwość jego odpisania od podatku. Ubezpieczenie pozwala również uregulować należności fiskalne.
Kroki, jakie należy podjąć przed zawarciem polisy.
Trzeba pamiętać o tym, że ubezpieczenie pełni tylko pewną funkcję. Wykupiona polisa określa jedynie ryzyka i wypadki, których wystąpienie uprawnia do przyznania odszkodowania. Polisa nie reguluje natomiast zasad ewentualnej spłaty spadkobierców czy wierzycieli zmarłego wspólnika.
{mosgoogle}
W przypadku śmierci jednego ze wspólników ważna jest umowa spółki. Wspólnicy powinni zadbać przy jej sporządzaniu o to, aby znalazły się w niej zapisy dotyczące postępowania na wypadek śmierci jednego z nich. Pozwoli to stworzyć rozwiązanie zgodne z ich interesem, z zastrzeżeniem, że musi to być rozwiązanie zgodne z prawem. Brak własnego rozwiązania sprawi, że będą musieli liczyć się z zastosowaniem odpowiednich przepisów Kodeksu Cywilnego lub Kodeksu Spółek Handlowych. Przepisy te mogą być jednak dla nich niekorzystnym rozwiązaniem.
Ubezpieczenie wspólników jest przede wszystkim zabezpieczeniem interesów samej spółki. Zarówno w życiu prywatnym, jak i gospodarczym śmierć człowieka powoduje wiele komplikacji natury prawnej czy finansowej. Budowanie pozycji i renomy spółki zajmuje często wiele lat. To wszystko może się zawalić nagle poprzez śmierć jednego ze wspólników. Warto więc odpowiednio wcześnie zadbać o dobre ubezpieczenie.
Autorem jest Pan Paweł Bielat
Tekst pochodzi z Portalu www.ubezpieczeniaonline.pl
Serdecznie dziękuję za jego udostępnienie.
Powrót na górę strony >>> kliknij
Przejdź na bloga >>> kliknij
Przejdź na forum >>> kliknij
Przejdź do spisu treści porad/artykułów >>> kliknij
