Walka o konsumpcję – czyli jak uniknąć recesji

W czwartek, 30 stycznia, Fed obniżył stopę procentową o 50 pb do ostatecznego poziomu 3 proc. Dow Jones w ciągu godziny wzrósł z poziomu 12 447 pkt do 12 641. Tymczasem Rada Polityki Pieniężnej po raz kolejny zdecydowała się zaostrzyć swoje nastawienie podnosząc stopy procentowe o 25 pb do 5,25 proc.

Odpowiedź na pytanie, jak uniknąć recesji w USA, ratując w ten sposób światowe rynki finansowe jest dosyć prosta: Trzeba pobudzić wzrost gospodarczy. Gdy jednak przeanalizuje się dokładnie od czego ów wzrost zależy dochodzi się do wniosku, że fundamentem rozwoju gospodarczego USA od wielu lat jest konsumpcja. Przez ostatnie lata pielęgnowana przez Rezerwę Federalną systematycznie rozluźnianą polityką pieniężną. I w ten sposób bank centralny USA pomógł bankom komercyjnym w doprowadzeniu największej gospodarki świata na skraj recesji.

NYSE jak barometr
Kiedy pękła bańka internetowa Fed zdecydował się na stanowcze działania. Pod egidą ówczesnego prezesa Alana Greenspana firmuje gołębią politykę pieniężną. Celem jest niedopuszczenie do spadku tempa wzrostu gospodarczego w wyniku negatywnego sprzężenia pomiędzy utratą giełdowych zysków, a poziomem konsumpcji. Trzeba tu dodać, że w USA silnie rozwinięty rynek kapitałowy ma stosunkowo duży wpływ na kondycję gospodarki nie tylko jako jej barometr, ale również jeden z istotnych filarów.

Gasnąca konsumpcja
Łączna obniżka stóp procentowych o 125 pb w ciągu ośmiu dni świadczy o tym, że podsycanie gasnącej konsumpcji jest obecnie najważniejszym problemem amerykańskiej administracji. W tym kierunku idzie też pakiet ulg podatkowych prezydenta Busha zaprezentowany na początku tego roku. Mimo to nadchodzące dane makroekonomiczne zmuszają do dalszego poluzowania polityki monetarnej. W IV kwartale 2007 r. wzrost gospodarczy w USA wyniósł jedynie 0,6 proc. (wobec oczekiwań rynku na poziomie 1,2 proc.), a dynamika konsumpcji spadła z poziomu 2,8 proc. w III kwartale 2007 r. do 2 proc. w IV kwartale.

Dwie drogi
Rezerwie Federalnej pozostają obecnie do wyboru dwie strategie. Zaprzestanie rozluźniania polityki monetarnej sugerowałoby, że Fed jest przekonany, co do skuteczności swoich dotychczasowych działań, zaś dalsze obniżki stóp procentowych doprowadziłyby jedynie do dalszego wzrostu inflacji. Przy niepomyślnym rozwoju sytuacji gospodarka amerykańska mogłaby wpaść w pułapkę stagflacji – minimalnego wzrostu gospodarczego przy jednoczesnej wysokiej inflacji. Jest to obok deflacji, najbardziej niebezpieczniejszy problem makrogospodarczy.

Aktywizacja importu
Drugim wyjściem, które zdaje się wybrał Fed, jest konsekwentne rozluźnianie polityki monetarnej. Stwarza to szanse na podtrzymanie gasnącej konsumpcji i obniża koszty kredytu hipotecznego, który jest główną przyczyną obecnych problemów. Co więcej niskie stopy procentowe obniżają rentowność amerykańskich obligacji deprecjonując tym samym dolara. To z kolei przyczynia się do aktywizacji amerykańskiego eksportu. Nie jest to jednak rozwiązanie bez wad. W przypadku niepowodzenia Rezerwa Federalna znajdzie się w sytuacji miernego wzrostu gospodarczego przy wysokiej dynamice wzrostu cen.

Musimy się przyzwyczaić
Jednak warto kroczyć tą ścieżką z powodów praktycznych. Po pierwsze lepiej mieć problem niskiego wzrostu gospodarczego połączonego z inflacją niż spadku tempa wzrostu PKB przy jednoczesnym wzroście poziomu cen. Po drugie, jak przyznaje sam Alan Greenspan, w XXI w. inflacja rzędu 5 proc. będzie naturalnym elementem rozwoju gospodarki, więc chwilowo można poświęcić wartość pieniądza dla samego pieniądza. Po trzecie recesja w USA oznacza problemy całego świata, jako że wciąż na gospodarce amerykańskiej w znacznej mierze bazuje gospodarka światowa. Należy się spodziewać dalszego obniżenia stóp procentowych w USA, chodź można przypuszczać, że dalsze obniżki nie będą już tak gwałtowne. Obecnie zaś na gospodarkę USA zaczną realnie oddziaływać obniżki stóp procentowych z drugiej połowy 2007 r.

autor: Paweł Wieprzowski www.GazetaFinansowa.pl