To, co jest kluczowe w rozróżnieniu instrumentów dłużnych takich, jak obligacje korporacyjne od  udziałowych, to zapadalność. Instrumenty dłużne podlegają po określonym czasie wykupowi (wyjątek stanowią obligacje wieczyste, tzw. konsole), w wypadku instrumentów udziałowych (akcji) zaś zakłada się z reguły działanie biznesu w nieskończoność. Ta różnica powoduje, że obligacjami można zarówno handlować, podobnie jak akcjami, czy to czysto spekulacyjnie, starając się zarobić na wahaniach cen, czy też wychodząc po prostu wcześniej z inwestycji poprzez rynek wtórny, albo trzymać je do wykupu, ignorując zmiany kursów i przyjmując na siebie jedynie ryzyko kredytowe .

Ryzyko kredytowe zależne jest od dwóch czynników:
– prawdopodobieństwa niewypłacalności emitenta, przy czym jako niewypłacalność traktuje się nie tylko niewykupienie wartości nominalnej, ale również opóźnienie w wypłacie odsetek,
– stopy odzysku, czyli części wierzytelności, które uda nam się odzyskać w przypadku niekorzystnego zdarzenia.

Iloczyn prawdopodobieństwa niewypłacalności i części nieodzyskanej (liczonej jako 1-stopa odzysku w proc.), czyli straty poniesione przez posiadacza obligacji w przypadku zajścia zdarzenia niewypłacalności, stanowi oczekiwaną stratą – miarę ryzyka kredytowego. Ową oczekiwaną stratę możemy następnie porównać z premią za ryzyko uzyskaną z inwestycji w obligacje komercyjne, czyli dodatkowym oprocentowaniem powyżej tzw. stopy wolnej od ryzyka.

Skąd wziąć dane na temat prawdopodobieństwa niewypłacalności i stóp odzysku? Jako że nie znamy przyszłości, musimy bazować na danych historycznych. Naturalnie tym lepiej im próba jest większa i im obligacje/spółki ją tworzące są zbliżone charakterystyką do analizowanej przez nas grupy. Obszerne statystyki w zakresie prawdopodobieństw niewypłacalności i stóp odzysku prowadzą agencje ratingowe, których zadaniem jest ocena ryzyka kredytowego podmiotów emitujących papiery dłużne. Zaletą używania tych danych jest jednorodna metodologia stosowana przez agencję przez wiele lat, co powoduje, że można z dużą pewnością używać danych historycznych do prognozowania przyszłej, oczekiwanej straty dla spółek o danym ratingu. Sytuacja nie wygląda już jednak tak różowo dla podmiotów nie posiadających ratingów. Dla takich spółek można albo stosować, o ile są takowe dostępne a próba odpowiednio duża, dane historyczne dla spółek porównywalnych, albo postarać się nadać syntetyczny rating (ewentualnie zakwalifikować spółkę jako należącą do pewnej grupy ratingów), odnosząc go następnie do odpowiednich historycznych danych.

Zobaczmy więc jak wyglądają przykładowe dane udostępniane przez agencję Moody’s. Tabela nr 1 pokazuje skumulowane prawdopodobieństwa niewypłacalności w okresie od 1 do 5 lat dla spółek o wybranych ratingach.

Tabela nr 2 przedstawia zaś średnie stopy odzysku dla obligacji umieszczonych w różnych pozycjach w hierarchii struktury długu w przedsiębiorstwie. Warto zauważyć, że stopy odzysku szacowane są nie na podstawie realnie odzyskanych środków, tylko na podstawie cen obligacji zaobserwowanych 30 dni po niewypłacalności, przyjmuje się tym samym, że na względnie płynnym i efektywnym rynku, ceny te wiernie odzwierciedlają zdyskontowane, przyszłe przepływy z tytułu odzysku wierzytelności.

Jak Catalyst wycenia ryzyko?

Średnia (w okresie rocznym) rentowność polskich, 3 letnich obligacji skarbowych wynosi 4,89 proc., natomiast średnie bieżące oprocentowanie obligacji notowanych na Catalyst 6,18 proc., co implikuje premię za ryzyko w wysokości 1,29 proc. Ponad połowę wielkości całego korporacyjnego segmentu rynku Catalyst stanowią jednak obligacje drogowe Banku Gospodarstwa Krajowego, które gwarantowane są przez Skarb Państwa. Po oczyszczeniu danych z emisji banków (wszystkich, nie tylko BGK) średnie oprocentowanie bieżącego okresu wzrasta o prawie 3 p.p., do 9,14 proc., a wraz z nim premia za ryzyko do 4,25 proc. Najwięcej polskich obligacji korporacyjnych posiada 3 letnie, pierwotne okresy do wykupu, przyjmijmy więc skumulowane prawdopodobieństwa niewypłacalności w okresie 3 lat. Z danych prawdopodobieństw niewypłacalności i stóp odzysku obliczmy oczekiwaną stratę a następnie sprowadźmy ją (stosując średnią geometryczną) do okresu rocznego, tak żeby umożliwić porównywalność z roczną premią za ryzyko.

Przykładowym punktem, dla którego wartość oczekiwanej straty wynosi 4,25 punktów procentowych jest punkt dla prawdopodobieństwa niewypłacalności 38 proc. w okresie 3 lat i stopy odzysku na poziomie 65 proc. Podobnych punktów, leżących w pobliżu poszukiwanej przez nas wartości, można znaleźć wiele, przyjmując różne stopy odzysku i prawdopodobieństwa niewypłacalności. Nasz przykładowy punkt wskazuje, co prawda, na dość wysokie stopy odzysku równe średnim poziomom zabezpieczonych obligacji (patrz tabela 2), ale również na bardzo wysokie prawdopodobieństwo niewypłacalności, zbliżone do spółek o niskim, śmieciowym ratingu Caa1 (38 proc. w tabeli 1).

Tabela 3. Oczekiwana strata/implikowana premia za ryzyko (dane w punktach procentowych) w okresie rocznym w zależności od skumulowanych prawdopodobieństw niewypłacalności (ang. probability of default – pd, oś pionowa) w okresie 3 lat i stóp odzysku (ang. recovery rate – rr, oś pozioma).

Należy jednak jeszcze raz podkreślić, że zakładamy 3 letni horyzont inwestycyjny, natomiast jakkolwiek obligacje korporacyjne posiadają często 3 letnie pierwotne okresy do wykupu, to większość z nich została już wyemitowana jakiś czas temu, a planowane wykupy zdecydowanej większość obligacji, notowanych na Catalyst, odbędą się w latach 2012 i 2013. Średni, pozostały termin do wykupu dla emitentów niebankowych jest więc dużo krótszy niż 3 lata. Mimo to powyższe rozumowanie daje obraz sytuacji, jak wysokie poziomy prawdopodobieństw niewypłacalności i stóp odzysku są wpisane w wycenę obligacji korporacyjnych, tym bardziej, że zdecydowana większość spółek, które nie wywiązują się ze swoich zobowiązań z tytułu obligacji, robią to na poziomie wykupu wartości nominalnej, a nie w trakcie „życia” obligacji, na poziomie odsetek. Kolejnym założeniem jest przyjęcie niezmienności stóp procentowych WIBOR 3M i 6M, na poziomach równych poziomom, przy których ustalane było oprocentowanie bieżącego okresu dla danej obligacji.

Co pokazuje dotychczasowa historia rynku Catalyst?

Polski rynek obligacji korporacyjnych jest rynkiem cały czas bardzo młodym, dlatego ciężko wyciągać na podstawie jego dotychczasowej historii jednoznaczne wnioski. Możliwe to będzie dopiero za wiele lat. Jak dotąd na rynku Catalyst, w jego ponad dwuletniej historii, mieliśmy do czynienia, stosując wcześniej przyjętą definicję niewypłacalności, z trzema przypadkami takich zdarzeń: dla obligacji spółek Anti, Fojud (nie wykupienie wartości nominalnej obligacji) oraz ZPS Krzętle (niewypłacenie w terminie kuponu) o łącznej wartości nominalnej 6278 tys. zł.

Łącznie, od powstania tego rynku, emitenci korporacyjni (nie uwzględniamy w tym zestawieniu obligacji Europejskiego Banku Inwestycyjnego, które co prawda są notowane jako obligacje korporacyjne, ale z racji ich charakteru i wielkości wykupionej serii – 900 mln zł zaburzałyby analizę) wykupili ponad 107 mln zł obligacji. Udział niewypłacalnych emisji w całości emisji, w przypadku których upłynął termin do wykupu, wynosi w ponad dwuletniej historii rynku niecałe 4,4 proc.  Wyłączamy w tym miejscu ZPS Krzętle, które po tygodniu wypłaciły zaległe odsetki wraz z karnymi odsetkami, dlatego zakładając, że inwestor nie sprzedał ich w tym okresie, nie poniósł z ich tytułu straty.

Wykupu dokonały chociażby takie spółki, jak Onico i Green House Development, których obligacje były oprocentowane na odpowiednio 17 i 18 proc., a więc wyceniane były z bardzo wysoką oczekiwaną stratą. 30 grudnia wniosek o upadłość złożyła spółka Budostal-5, której obligacje o łącznej wartości ok. 11 mln zł są notowane na rynku Catalyst i ich wypłacalność wydaje się być w tym momencie zagrożona, jednak jej ewentualna niewypłacalność może zostać zneutralizowana poprzez dużą ilości innych wykupów, planowanych na lata 2012-2013. To właśnie te lata, w których, miejmy nadzieję, odbędą się wykupy większości notowanych obecnie serii, będą kluczowe dla oceny jakości obligacji notowanych na tym rynku i zasadności premii za ryzyko.

Według konsensusu prognoz największych banków, śledzących polską gospodarkę, realny wzrost PKB wyniesie w 2012 roku 2,8 proc. Kluczowe będzie to jak ogólna sytuacja gospodarcza w Polsce i w Europie przełoży się na wyniki poszczególnych spółek, a te z kolei na ich wypłacalność. Na rynkach rozwiniętych (przede wszystkim w USA) historycznie występuje dodatnia korelacja wzrostu gospodarczego z dynamiką przychodów i zysków (EBITDA) spółek, przy czym przychody i zyski reagują silniej, tj. np. jeżeli wzrost PKB wyniesie 2 proc., wzrost przychodów spółek wyniesie ponad 2 proc. i odwrotnie, jeżeli spadek PKB wyniesie 2 proc., przychody również spadną o więcej niż 2 proc.

Polska jest jednak cały czas rynkiem wschodzącym, choć mocno aspiruje do miana rynku rozwiniętego. Mimo wszystko takie perspektywy wzrostu gospodarczego oraz rekordowe wyniki polskich spółek i wysokie poziomy gotówki w roku 2011, pozwalają patrzeć ze względnym optymizmem w przyszłość. Na pewno inwestując w obligacje korporacyjne nie można zapomnieć o dywersyfikacji, która pozwoli na rozproszenie ryzyka niewypłacalności na wiele podmiotów, najlepiej wywodzących się z różnych branż, podatnych na różne czynniki. W przypadku negatywnych szoków i silniejszego spowolnienia gospodarczego, gorzej mogą sobie radzić m.in. spółki budowlane i deweloperzy, natomiast ręce pełne roboty mogą mieć spółki windykacyjne, obecne również na rynku Catalyst.  Powyższe rozumowanie bazuje na wartości oczekiwanej, stąd w efekcie jest aplikowalne jedynie dla dobrze zdywersyfikowanych portfeli, w przypadku których odchylenie standardowe uzyskiwanych stóp zwrotu od wartości oczekiwanych powinno być niewielkie.

Tomasz Kuciński,
Dom Maklerski NOBLE Securities
www.noblesecurities.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Ministerstwo Finansów, czyli emitent obligacji detalicznych Skarbu Państwa, podniosło w lutym bieżącego roku oprocentowanie oferowanych przez siebie papierów skarbowych. Inwestorzy indywidualni, którzy postanowią skorzystać z nowej, wyżej oprocentowanej oferty Skarbu Państwa, wybrać będą mogli miedzy czterema rodzajami obligacji:
– dwuletnimi (DOS0214), o stałym oprocentowaniu 4,75 proc. w ciągu roku,
– notowanymi na giełdzie obligacjami trzyletnimi (TZ0215), których oprocentowanie ustalane jest co pół roku i wynosi obecnie 5,01 proc.
– czteroletnimi (COI0216) o zmiennym oprocentowaniu wynoszącym w pierwszym roku 5,25 proc.,
– oraz dziesięcioletnimi (EDO0222), które oferują najwyższe oprocentowanie wynoszące 6,00 proc. w pierwszym roku odsetkowym.

W przypadku wszystkich wyżej wymienionych rodzajów obligacji, Skarb Państwa gwarantuje całym swoim majątkiem nie tylko wkład inwestycyjny, ale również zyski. Te ostatnie mogą być w kolejnych latach jeszcze wyższe w przypadku obligacji czteroletnich i dziesięcioletnich. Możliwe jest to dzięki dodaniu marży procentowej wynoszącej odpowiednio 2,5 proc. i 3,00 proc. do obliczanego co roku poziomu inflacji. Dodatkowo, w przypadku obligacji dwuletnich i dziesięcioletnich kapitalizacja odsetek następuje co roku, dzięki czemu inwestorzy korzystają z efektu procentu składanego. Obligacje dziesięcioletnie umożliwiają dodatkowo zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych, a to dzięki inwestowaniu w nie za pomocą Indywidualnego Konta Emerytalnego (IKE – Obligacje).

Konstrukcja czteroletnich i dziesięcioletnich obligacji detalicznych uwzględniająca aktualny wskaźnik inflacji i doliczaną do niego marżę odsetkową, pozwala zabezpieczać oszczędności przed spadkiem wartości pieniądza – tłumaczy Anna Suszyńska, Zastępca Dyrektora Departamentu Długu Publicznego w Ministerstwie Finansów. – Dzięki tak skonstruowanym instrumentom finansowym inwestorzy unikają nieprzyjemnych sytuacji, kiedy okazać się może, że ich inwestycja pomimo zysków nie przyniosła wyników w ujęciu realnym – mówi Anna Suszyńska.

Szczegóły oferty:

Dwuletnie obligacje detaliczne (DOS0214) – Stały i bezpieczny zysk
Od pierwszego dnia lutego będzie można kupić dwuletnie obligacje Skarbu Państwa, charakteryzujące się stałym oprocentowaniem, które ustalono na poziomie 4,75 proc. Oznacza to, że każda z popularnych „dwulatek”,
o nominale 100 zł, po dwóch latach wykupiona zostanie za 109,73 zł. Swój zysk można zrealizować na trzy sposoby, gotówką, przelewem lub przez zaliczenie wierzytelności z tytułu posiadanych obligacji na poczet ceny kupowanych obligacji skarbowych kolejnych emisji. W przypadku skorzystania z trzeciej możliwości cena jednej obligacji wynosi 99,90 zł. Aktualne oprocentowanie dwuletnich obligacji detalicznych to 4,75 proc.

Trzyletnie obligacje detaliczne (TZ0215) – zysk co pół roku
Od pierwszego lutego 2012 roku rozpocznie się sprzedaż nowej serii obligacji trzyletnich, które jako jedyne notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (rynek Catalyst). Od innych rodzajów obligacji odróżnia je również okres rozliczeniowy – odsetki wypłacane są co sześć miesięcy. Oprocentowanie obligacji trzyletnich jest zmienne i wynosi aktualnie 5,01 proc. w pierwszym półrocznym okresie odsetkowym.

Czteroletnie obligacje detaliczne (COI0216) – Oprocentowanie uwzględnia poziom inflacji
Obligacje czteroletnie charakteryzują się zmiennym oprocentowaniem, zależnym od poziomu inflacji. Realny zysk ponad nią gwarantuje marża odsetkowa, którą dodaje się do aktualnego poziomu inflacji. Rozliczanie odsetek następuje w czterech, trwających rok, okresach odsetkowych. W pierwszym okresie odsetkowym oprocentowanie wynosi aktualnie 5,25 proc., lecz w latach następnych może być wyższe, gdyż do poziomu inflacji dodaje się 2,50 proc. Podobnie jak w przypadku pozostałych obligacji, także i tu istnieje możliwość zamiany obligacji, którym zbliża się termin wykupu na obligacje nowej emisji. Wiąże się to z dodatkowym zyskiem, ponieważ cena kupna każdej z nich wynosi wówczas 99,90 zł. Aktualny poziom oprocentowania czteroletnich obligacji detalicznych wynosi w pierwszym roku odsetkowym 5,25 proc.

Dziesięcioletnie obligacje detaliczne (EDO0222) – największe zyski przez 10 lat
Najwyżej oprocentowanymi obligacjami są, „dziesięciolatki”. Ich oprocentowanie jest zmienne i obecnie, w pierwszym roku odsetkowym wynosi 6,00 proc. Dziesięciolatki, gwarantują realny zysk, niezależnie od poziomu inflacji, a to dzięki marży dodawanej do obliczanego co roku, aktualnego poziomu inflacji, która wynosi 3,00 proc. Podobnie jak w przypadku dwulatek i czterolatek, wszyscy posiadacze dziesięcioletnich papierów dłużnych mają możliwość ich wcześniejszego wykupu. Jednak trzeba się wówczas liczyć ze zmniejszeniem odsetek o 2 zł (w przypadku DOS i COI jest to 1 zł), z każdej obligacji przedstawionej do wcześniejszego wykupu. Zwolnienie z tej opłaty dotyczy inwestorów dokonujących przedterminowego wykupu w ramach realizacji emerytury z konta IKE. Ich aktualne oprocentowanie wynosi w pierwszym roku odsetkowym 6,00 proc.

Klauzula dotycząca sprzedaży

Sprzedaż i obsługę detalicznych obligacji skarbowych prowadzi PKO Bank Polski (agent emisji). Obligacje można kupować w oddziałach PKO Banku Polskiego oraz Punktach Obsługi Klientów Domu Maklerskiego PKO BP. Sprzedaż odbywa się również przez Internet (www.zakup.obligacjeskarbowe.pl) oraz centrum telefoniczne 0-801-310-210 lub 081 – 535 66 55 – z zagranicy i przez telefon komórkowy. Posiadacze Konta Inteligo mają możliwość zakupu obligacji bezpośrednio ze swojego internetowego konta bankowego.

O obligacjach Skarbu Państwa
Obligacje skarbowe od wielu lat pozostają popularną formą lokowania kapitału zarówno przez klientów detalicznych jak i różnego rodzaju spółki nieposiadające osobowości prawnej, z wyłączeniem instytucji finansowych, spółek z o.o. i spółek akcyjnych.
Emitentem obligacji skarbowych jest Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Finansów. Państwo, poprzez sprzedaż obligacji pożycza potrzebne środki od inwestora, gwarantując jednocześnie ich zwrot wraz z zyskiem w postaci odsetek, w określonym terminie.
Istotną cechą obligacji jest to, że właściciel każdego rodzaju papieru może dokonać jego zamiany na papiery z nowej emisji korzystając z preferencyjnych warunków. Można też skorzystać z prawa do wcześniejszego wykupu obligacji i wycofać ulokowany w nich kapitał wraz z naliczonymi odsetkami. Nominał każdej obligacji, niezależnie od jej typu, ustalony jest na kwotę 100 zł.

Obligacje dwuletnie
Oprocentowanie obligacji dwuletnich, czyli popularnie zwanych dwulatek, jest przez cały okres oszczędzania stałe, czyli już w momencie zakupu znany jest przyszły zysk. Kapitalizacja odsetek następuje już po pierwszym roku. Mamy więc do czynienia z korzystnym dla inwestorów procentem składanym – odsetki zostają dodane do kapitału i w drugim roku oprocentowanie jest naliczane od powiększonej sumy. Posiadacze obligacji dwuletnich, którzy zdecydują się ulokować swoje zyski z kończących się inwestycji w nowej emisji obligacji otrzymują atrakcyjną propozycję finansowania. Wtedy, jednostkowy koszt zakupu jednej obligacji zamyka się w kwocie 99,90 zł. Osoby decydujące się na wydłużenie horyzontu oszczędzania nie ponoszą żadnych dodatkowych kosztów.

Obligacje trzyletnie
Jedynymi obligacjami detalicznymi o charakterze rynkowym są trzylatki, czyli papiery notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych oraz na rynku regulowanym BondSpot. W przeciwieństwie do pozostałych typów obligacji, nie można ich przedstawić do przedterminowego wykupu. Różnią się też okresem sprzedaży, sposobem naliczania odsetek oraz częstotliwością wypłaty zysków.
Wypłata odsetek właścicielowi obligacji trzyletnich odbywa się po każdym sześciomiesięcznym okresie odsetkowym. Oprocentowanie trzyletnich papierów skarbowych jest zmienne i uzależnione co pół roku od stopy WIBOR6M. Podobnie jak w przypadku innych obligacji skarbowych właściciel trzylatek może przed terminem wykupu złożyć zlecenie ich zamiany na papiery z nowej emisji. Wówczas nabędzie je z dyskontem, które przynosi dodatkowy zysk.
Wartość nominalna obligacji trzyletnich wynosi 100 zł. Natomiast sprzedawane są według ceny emisyjnej, która może być wyższa, równa lub niższa od wartości nominalnej obligacji. Z reguły cena emisyjna jest równa lub niższa (np. 99,90 zł – czyli 10 gr mniej, niż wartość nominalna).
Po upływie 3 lat Skarb Państwa wykupuje obligacje za kwotę równą wartości nominalnej oraz wypłaca odsetki należne za ostatni półroczny okres oszczędzania .

Obligacje czteroletnie
Czterolatki mają charakter oszczędnościowy i ze względu na swoje bezpieczeństwo, poziom oprocentowania i czas trwania stanowią konkurencję dla lokat bankowych. Charakteryzują się zmiennym oprocentowaniem, które opiera się na poziomie inflacji powiększonym o marżę odsetkową. Marża ta zapewnia zwrot z inwestycji zawsze wyższy od inflacji. W przypadku tego typu papierów występują cztery okresy odsetkowe, co oznacza, że rozliczenie i wypłata odsetek następuje co roku.
Istnieje także możliwość zarówno wycofania się z inwestycji w trakcie okresu oszczędzania jak i zamiany starych, zapadających papierów na nowe, dzięki czemu uzyskuje się 10-gr dyskonto w cenie każdej nabywanej obligacji.

Obligacje dziesięcioletnie
Charakteryzują się, podobnie jak czterolatki, zmiennym oprocentowaniem, które opiera się na poziomie inflacji w danym roku oraz na marży odsetkowej. Ich oprocentowanie zmienia się co roku, w zależności  od zmian stopy inflacji a kapitalizacja odsetek, których wypłata następuje przy wykupie papierów po 10 latach, następuje co roku.
Dziesięciolatki, jako jedyne obligacje skarbowe, mogą być kupowane w ramach Konta IKE Obligacje. Inwestowanie poprzez Indywidualne Konto Emerytalne oznacza, że zysk z inwestycji w obligacje skarbowe nie podlega opodatkowaniu od zysków kapitałowych przy spełnieniu warunków ustawowych. W 2012 roku limit wpłat w ramach IKE ustalony został na kwotę 10 578 zł, co pozwala na zakup 105 sztuk obligacji dziesięcioletnich.

www.zakup.obligacjeskarbowe.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Premia za podjęcie ryzyka inwestycji w akcje może być bliska zera, a w skrajnych przypadkach przekracza ona minus 6 pkt proc. Dzieje się tak głównie przy najbardziej przewartościowanych spółkach.

Aby porównać ze sobą atrakcyjność zakupu papierów dłużnych i udziałowych można posłużyć się rentownością obligacji oraz odwróconym wskaźnikiem ceny do zysku (C/Z lub Price Earnings Ratio – P/E) dla danej spółki. O ile tradycyjny wskaźnik C/Z informuje inwestorów o tym, ile złotych należy zapłacić za złotówkę zysku przedsiębiorstwa podczas zakupu akcji, to jego odwrotność jest miarą służącą do porównań z papierami dłużnymi. Zestawiając odwrócony C/Z z rentownością obligacji inwestor ma możliwość dowiedzieć się ile wynosi premia za podjęcie ryzyka inwestycji w papiery udziałowe.

Przykładowo, kupując akcje spółki ze wskaźnikiem C/Z równym 8 należy wiedzieć, że spółka jest wyceniana przez rynek na ośmiokrotność rocznego zysku netto. Jej odwrócony wskaźnik C/Z wynosi zatem 12,5 proc. Porównując go z rentownością obligacji na poziomie 8 proc. można mówić o 4,5 pkt proc. premii względem instrumentów dłużnych, które co prawda nie są pozbawione ryzyka ale bezpieczniejsze niż akacje (w razie upadłości emitenta obligatariusze spłacani są przed akcjonariuszami). Jeśli zaś premia jest ujemna, to rozsądniejszym rozwiązaniem wydaje się zakup papierów dłużnych.

W celu porównania atrakcyjności inwestycji w akcje i obligacje wybrano spółki, dla których możliwe jest policzenie wskaźnika C/Z (niezbędna jest roczna historia wyników finansowych, a wynik netto musi być wyższy od zera). Po odrzuceniu spółek, w których za złotówkę zysku trzeba zapłacić ponad 100 zł oraz niemożliwe jest policzenie rentowności brutto obligacji (ze względu na brak transakcji), pozostało 20 przedsiębiorstw, które wyemitowały łącznie 48 serii papierów dłużnych. Pięć z nich to spółki z NewConnect, pozostałe notowane są na głównym parkiecie. Przeciętna rentowność brutto ich obligacji wynosi 9,32 proc., a średnia wartość odwróconego wskaźnika ceny do zysku dla akcji, to
13,73 proc. Premia za zakup udziałów wynosi zatem 4,41 pkt proc. Lecz na korzyść tej statystyki wpływa spółka MCI Management, której relacja ceny do zysku wynosi 2,6. Daje to wysoki odwrócony C/Z i w efekcie ponad 30 pkt proc. premii wobec obligacji, które handlowane są z rentownością 7,97-8,23 proc. Swoim niskim wskaźnikiem C/Z statystykę premii za ryzyko zawyża również spółka MEW oraz Rank Progress.

Małą atrakcyjność inwestycji w akcje względem obligacji wykazują głównie spółki, których wskaźnik ceny do zysku przekracza 10. Powoduje on, że instrumenty dłużne znacznie lepiej wypadają na tle papierów udziałowych, w przypadku których ujemna premia wynosi przeciętnie minus 3,88 pkt proc. Problem ten dotyczy zarówno spółek z głównego parkietu GPW, jak i mniejszych przedsiębiorstw z rynku NewConnect. 

Wyższe zyski z obligacji niż hipotetyczna rentowność inwestycji w akcje zdarzają się nie tylko na wciąż mało płynnym rynku Catalyst. Jeśli do porównania przyjąć odwrócony C/Z indeksu WIG z rentownością skarbowych dziesięciolatek, to taka sytuacja w ostatnich trzech latach utrzymywała się na rynku trzykrotnie po kilka miesięcy z rzędu na rynku.

Porównując rentowność inwestycji w akcje i obligacje według przedstawionej metody należy brać pod uwagę, iż wskaźnik C/Z (który jest podstawą) opiera się na historycznych wynikach finansowych spółek i ich bieżącej wycenie giełdowej. Relacja ceny do zysku może być więc różna w zależności od branży, powtarzalności wyników, etapu rozwoju przedsiębiorstwa, otoczenia makroekonomicznego i wielu innych czynników. Niemniej pozwala ona w pewnym przybliżeniu określić, jak wygląda atrakcyjność akcji na tle papierów dłużnych, tak aby nie ograniczać się wyłącznie do porównania stóp zwrotu z przeszłości.

autor:
Michał Sadrak
Open Finance
www.open.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Za sprawą rosnącego WIBOR-u lada moment ich oprocentowanie wzrośnie o 0,2-0,3 pkt proc. Natomiast właściciele bankowych lokat mogą co najwyżej obejść się smakiem. Na oprocentowanie ich depozytów w pierwszej kolejności wpływa próba wyeliminowania kapitalizacji dziennej z oferty instytucji finansowych, a nie sytuacja na rynku międzybankowym.

Co prawda stawki na lokatach rosną, ale tylko zawieranych na krótkie terminy. Klientom zainteresowanym długoterminowym oszczędzaniem banki nie mają wiele do zaoferowania. Dlatego to może być dobry moment, aby zainteresować się kupnem papierów dłużnych.

Przeciętne oprocentowanie bankowych depozytów w zależności o terminu wynosi od 4,98 do 5,23 proc. Tymczasem na rynku Catalyst bez trudu można znaleźć papiery dłużne z rentownością przekraczającą najlepsze obecnie lokaty (7-8 proc. brutto). Z tą jednak różnicą, iż oprocentowanie większości obligacji jest zmienne i zależy od sytuacji na rynku stopy procentowej, a nie arbitralnej decyzji banków. Bez wątpienia, to duży plus dla osób, których horyzont inwestycyjny wykracza poza kilka najbliższych miesięcy. Lecz warto jednocześnie pamiętać o ryzyku kredytowym podczas inwestycji w papiery dłużne – szczególnie obligacje korporacyjne. Dlatego powinny one być bardziej uzupełnieniem portfela oszczędnościowo-inwestycyjnego niż bezpośrednią alternatywą dla bankowych lokat. O zagrożeniach zdążyli przekonać się obligatariusze spółek Anti oraz Fojud, które nie wykupiły obligacji na czas. Z kolei ZPS Krzętle postraszył inwestorów spóźniając wypłatę należnych odsetek.

W celu dokonania poprawnego zakupu obligacji należy uczynić to po dniu ustalenia praw do odsetek pamiętając jednocześnie o zasadzie rozliczenia „D+2”. Nabycie papierów dłużnych pod koniec okresu odsetkowego (przed dniem ustalenia praw do odsetek) byłoby nieefektywne ze względu na konieczność zapłacenia podatku od skumulowanych odsetek. A to mogłoby nawet wygenerować stratę. Stąd tak ważne, aby zakupu dokonać w momencie, kiedy wartość narosłych odsetek jest jak najniższa. Trzeba się jednak w tym okresie liczyć z możliwością zwiększonego popytu na niektóre papiery dłużne. To z kolei winduje ceny transakcyjne, jednocześnie obniżając rentowność.

Osoby nieprzekonane do papierów korporacyjnych, spółdzielczych czy nawet komunalnych mogą z powodzeniem skierować się w stronę obligacji skarbowych. W aktualnej emisji Ministerstwo Finansów w pierwszym roku płaci 5,75 proc. na „dziesięciolatkach” z czego 1,45 pkt proc. to marża, która w następnym rocznym okresie odsetkowym wzrasta do 3 pkt proc. powyżej wskaźnika inflacji. Przy niezmienionym jej poziomie (4,3 proc.) oprocentowanie obligacji emerytalnych w kolejnym roku wynosiłoby 7,3 proc. Z kolei według listopadowej projekcji wskaźnika wzrostu cen przygotowanej przez Narodowy Bank Polski można założyć, że oprocentowanie kupowanych w grudniu 2011 roku obligacji 10-letnich wyniesie powyżej 6 proc. w skali roku.

autor:
Michał Sadrak
Open Finance
www.open.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Takie stwierdzenie wraz z jego skrótową charakterystyką możemy przeczytać w praktycznie każdej nocie prawnej dotyczącej tego instrumentu. Głównym ryzykiem, na które posiadamy ekspozycję inwestując w obligacje korporacyjne, jest bez wątpienia ryzyko kredytowe, czyli niebezpieczeństwo, że emitent nie zapłaci należnych odsetek albo, co gorsza, nie wykupi obligacji w terminie zapadalności. Zdarzenie to daje podstawę do wnioskowania o upadłość emitenta, a w tym wypadku pozostaje nam już liczyć tylko na wysoką stopę odzysku, która z reguły zależy od posiadanego zabezpieczenia i pozycji obligacji w hierarchii struktury kapitału przedsiębiorstwa.

Pomniejszymi rodzajami ryzyk są:
– ryzyko stopy procentowej, występujące w przypadku obligacji wypłacających zmienny kupon, który najczęściej oparty jest o stopę procentową pożyczek na rynku międzybankowym (np. w Polsce WIBOR), niekorzystnym zdarzeniem jest oczywiście spadek stóp (nie licząc obligacji typu reverse floater),
– ryzyko reinwestycji, należy bowiem pamiętać, że osiągnięcie policzonej przez nas stopy zwrotu do wykupy (ang. YTM – yield to maturity), zależne jest również od tego czy uda nam się reinwestować otrzymywane odsetki ze stopą zwrotu równą stopie zwrotu do wykupu,
– ryzyko związane z wbudowanymi w obligację opcjami, np. wykonanie opcji call przez emitenta i w związku z tym przedwczesny wykup wartości nominalnej obligacji.

Za te wszystkie ryzyka, ale przede wszystkim za ryzyko niewypłacalności, inwestorzy powinni być wynagradzani wyższym oprocentowaniem niż w wypadku instrumentów pozbawionych lub o bardzo niskim ryzyku, jak: bony i obligacje skarbowe bądź lokaty i depozyty bankowe. Trudno jednak nie zauważyć, że teoria traktująca obligacje skarbowe jako pozbawione ryzyka, w ostatnich czasach została wystawiona przez brutalną rzeczywistość na ciężką próbę.

Z czego wynika ryzyko niewypłacalności?

Ryzyko niewypłacalności zależy od oczekiwanej wartości przyszłej straty w związku z inwestycją w obligacje korporacyjne. Strata ta z kolei jest iloczynem prawdopodobieństwa niewypłacalności i stopy odzysku. Wyższa oczekiwana strata powinna być naturalnie rekompensowana poprzez wyższe oprocentowanie. Spójrzmy na modelowy rynek obligacji korporacyjnych – rynek amerykański i zobaczmy, jak tam przedstawiają się historyczne prawdopodobieństwa niewypłacalności i stopy odzysku.

Obligacje, emitowane przez spółki o ratingu spekulacyjnym (poniżej BBB- w przypadku agencji Fitch i S&P i Baa3 w przypadku Moody’s) cechują się naturalnie wyższym ryzykiem, odzwierciedlonym w prawdopodobieństwie niewypłacalności, niż obligacje spółek o ratingach inwestycyjnych. Warto ponadto odnotować dwie rzeczy. Pierwsza całkiem oczywista, czyli wzrost prawdopodobieństwa niewypłacalności w trakcie kryzysu 2008-2009 (największy wpływ na wyniki spółek i tym samym na ich zdolności do wywiązywania się z zobowiązań miał on jednak zdecydowanie w roku 2009). Druga, wydaje się, że percepcja ludzka nieco demonizuje obligacje spekulacyjne (nazywane też często nieco pogardliwie śmieciowymi). Prawdopodobieństwa niewypłacalności, szczególnie w czasach względnie dobrej koniunktury kształtują się bowiem z reguły na poziomie 1-2 proc, a nawet w przypadku tak silnego tąpnięcia, jak w latach 2008-2009, w najgorszym roku przekroczyły „zaledwie” 13 proc. 

Wspomnieliśmy wcześniej, że stopa odzysku zależy od zabezpieczenia i pozycji obligacji w strukturze kapitału przedsiębiorstwa. Naturalnie, jeżeli obligacje są zabezpieczone, im lepsza jakość tego zabezpieczenia i im wyższa pozycja obligacji w strukturze kapitału (w przypadku niewypłacalności dająca pierwszeństwo w stosunku do długu położonego niżej i kapitału własnego), tym lepiej. Dobrze widać to w tabeli przedstawiającej stopy odzysku w latach 2009 i 2010 oraz średnie stopy z lat 1987-2010.

Żeby spiąć klamrą cały wywód, zobaczmy z jakim spreadem wyceniane są aktualnie amerykańskie obligacje korporacyjne o ratingach zarówno inwestycyjnych, jak i spekulacyjnych. Na wykresie czerwona i zielona linia przedstawiają rentowności odpowiednio obligacji spekulacyjnych i inwestycyjnych (indeksy FINRA Bloomberg), niebieska zaś rentowność 5 letnich obligacji skarbowych Stanów Zjednoczonych (5 letni okres do wykupu jest najbliższy obligacjom korporacyjnym).

Aktualne spready (innymi słowy premie za ryzyko) wynoszą dla obligacji inwestycyjnych i spekulacyjnych odpowiednio 3,79 i 7,11 proc.

Nie ma nic za darmo. Czy na pewno?

Innym spojrzeniem na ryzyko obligacji korporacyjnych, jak i innych papierów wartościowych, jest odchylenie standardowe stóp zwrotu. W idealnym świecie rynku kapitałowego nie ma nic za darmo. Wyższa stopa zwrotu wiąże się z podejmowaniem wyższego ryzyka. Jako, że nie żyjemy w idealnym świecie, także wspomniana zależność nie jest idealna i oczywista, nawet na tak dojrzałym rynku, jak amerykański. Powyższa tabela prezentuje zależność średniorocznej stopy zwrotu od ryzyka (mierzonego odchyleniem standardowym stóp zwrotu) na rynku amerykańskim w okresie 1926-2008r. dla najważniejszych klas aktywów.

Co ciekawe, długoterminowe obligacje skarbowe miały wyższe ryzyko, mierzone odchyleniem standardowym (nie oznacza to jednak, że miały wyższe ryzyko niewypłacalności) niż obligacje korporacyjne. Osiągnęły one przy tym nieznacznie słabszą stopę zwrotu, co łamie liniową zależność między zyskiem a ryzykiem, tzw. linię rynku kapitałowego. Spójrzmy również na poniższy wykres, przedstawiający właśnie taką linię rynku kapitałowego, czyli liniową zależność pomiędzy stopą zwrotu a odchyleniem standardowym na poszczególnych rynkach.

Średnie wyniki obligacji korporacyjnych z lat 1928-2008 przedstawione są za pomocą żółtego rombu, obligacji skarbowych zaś za pomocą czerwonego. Jak widać, żółta figura położona jest nieznacznie na północny-zachód w stosunku do czerwonej, co w tym środowisku oznacza instrument jednoznacznie lepszy – dający wyższe stopy zwrotu przy mniejszej zmienności (choć trzeba podkreślić, że różnice są nieduże).

Niechlubne polskie przypadki

O ryzyku związanym z inwestowaniem w obligacje korporacyjne mogli się przekonać na własnej skórze uczestnicy polskiego rynku obligacji – Catalyst, posiadający obligacje spółki Anti w momencie planowanego wykupu. No właśnie, planowanego. W tym terminie (9 czerwca 2011 r.) spółka wypłaciła jedynie kupon, nie spłacając wartości nominalnej obligacji, której wykup był przesuwany potem kolejno na 31 sierpnia i 30 września. Historia niewypłacalności spółki, wykonującej projekty w dziedzinie architektury krajobrazu, ciągnie się nadal i nie widać jej końca. Dotychczas według  oficjalnych raportów spłacono 22% zadłużenia z tytułu obligacji w 2 transzach. Wcześniej na podstawie raportów biegłego rewidenta, z przeprowadzonego audytu śródrocznego sprawozdania finansowego, można było jednak wywnioskować, że Anti wykupiło 225 tys. z 2835 tys. zł wszystkich obligacji od wybranych obligatariuszy, nie podając o tym fakcie żadnej oficjalnej informacji.

Najświeższym przypadkiem niewypłacalności jest wpadka spółki Fojud SA, która w planowanym terminie, 23 listopada, nie wykupiła wartości nominalnej obligacji o łącznej wartości 2053 tys. zł. Jak widać w obu tych przypadkach jest wspólny mianownik, którym jest nieduża wielkość spółek, jak i samych emisji oraz oprocentowanie przekraczające wyraźnie 10 proc. (mimo, że obligacje spółki Fojud SA są zabezpieczone cesją wierzytelności z kontraktu z Miastem Poznań, którego realizacja, swoją drogą, ulega znacznemu opóźnieniu).

Problemy z terminową obsługą zobowiązań miała także swego czasu spółka ZPS Krzętle, ale w tym wypadku nieprzyjemna sytuacja skończyła się jedynie na nieco ponad  dwutygodniowej zwłoce w wypłacie kuponu i karnych odsetkach. Należy również pamiętać, że publiczny rynek obrotu to nie wszystko (choć z perspektywy inwestora indywidualnego jest on zdecydowanie najważniejszy). W przeszłości zdarzały się przecież niewypłacalności spółek np. Advadis czy Reporter (prowadzące potem do upadłości), których emisje nie były notowane na rynku Catalyst, ale ktoś realnie posiadał te obligacje i poniósł z tego tytuły stratę (np. fundusze inwestycyjne).

Kto następny? A może nikt?

Bieżące oprocentowanie niebankowych obligacji korporacyjnych na rynku Catalyst wynosi obecnie około 9,2 proc. Większość z tych papierów handlowana jest nieznacznie powyżej ich wartości nominalnej, przyjmijmy więc rentowność standardowej obligacji na poziomie 8,7 proc. (0,5 proc. poniżej średniego oprocentowania), co przy obecnej rentowności 3 letnich obligacji skarbowych (3 lata to najczęstszy okres do wykupu polskich obligacji korporacyjnych), wynoszącej 5,12 proc., implikuje premię za ryzyko w wysokości 3,58 proc. Problemem jest w tym wypadku cały czas dość mało płynny i efektywny rynek wtórny, na którym ceny nie odbiegają znacząco od wartości nominalnej (wyjątkiem było Anti, wyceniane swego czasu na 70 proc. wartości nominalnej), duże znaczenie ma więc to jak dana obligacja została wyceniona na rynku pierwotnym. Na pytanie, czy ta premia jest wystarczająca, każdy z inwestorów musi jednak odpowiedzieć sobie sam.

Lata 2012 i 2013, kiedy planowane są wykupy zdecydowanej większości obligacji (ważąc ilością serii, a nie wartością emisji, ale z punktu widzenia inwestora indywidualnego taka metodologia wydaje się być słuszna, bo obligacje np. BGK znajdują się przede wszystkim w portfelach instytucji finansowych) dadzą nam odpowiedź na pytanie, w jakim stopniu opłacało się inwestować w obligacje korporacyjne. Dotychczasowe niewypłacalności niewielkich emisji spółek Anti i Fojud w skali całego rynku są po prostu wpisane w charakterystykę tej klasy aktywów.

Tomasz Kuciński,
Dom Maklerski NOBLE Securities
www.noblesecurities.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Wbrew pozorom nawet najbardziej niedorzecznie wyglądające tendencje rynkowe mają sens. Wystarczy tylko wczuć się w sytuację posiadaczy ogromnych kapitałów, którzy nerwowo poszukują dla nich bezpiecznej przystani w burzliwych i nieprzewidywalnych czasach. Mają do dyspozycji złoto, kilka zaledwie, a konkretnie trzy waluty oraz papiery skarbowe państw uznawanych za najbardziej wiarygodnych dłużników.

Ceny złota są już tak wyśrubowane, że trochę strach kupować. Spośród trzech walut jen i frank rozpaczliwie się bronią przed pełnieniem narzuconej im roli. Zostaje więc jedynie dolar. A dla kapitałów naprawdę dużych odpowiednie są naprawdę duże aktywa. Czyli dolar i amerykańskie obligacje. Wszystko wskazuje na to, że ich podaż jest i jeszcze przez wiele lat będzie nieograniczona. A – jak dowodzą niedawne wydarzenia – opinii o ich solidności nie są w stanie zepsuć nawet oceny agencji ratingowych.

Notowania aktywów o tak dużym wolumenie i niemal nieograniczonej podaży, podlegają jednak pod wpływem równie dużej presji popytu, nietypowym tendencjom. Jak wspomniano wcześniej, nietypowym z punktu widzenia przeciętnego zjadacza chleba i drobnego inwestora. Ci bowiem są dziwnie przyzwyczajeni do tego, że jeśli pożyczają komuś pieniądze, choćby w formie zakupu obligacji, to oczekują za to wynagrodzenia w postaci dyskonta lub odsetek i to w wysokości w jakimś stopniu przewyższającej stopę inflacji. Tymczasem już po raz drugi w ciągu kilku ostatnich lat mamy do czynienia z sytuacją, gdy rentowność dziesięcioletnich amerykańskich obligacji zerokuponowych spada wyraźnie poniżej bieżącej stopy inflacji, co oznacza, że to kupujący obligacje, a więc pożyczkodawca, płaci pożyczkobiorcy za możliwość ulokowania u niego swych pieniędzy. Bo w czasie zawirowań na rynkach finansowych, gdy większość aktywów traci na wartości, najbardziej opłacalną inwestycją jest gotówka. I za tę opłacalność, choćby iluzoryczną w odniesieniu do zwykłych warunków, trzeba zapłacić. Tak jak za przechowywanie kosztowności w bankowym sejfie.

Rentowność dziesięciolatek po raz pierwszy w historii spadła też poniżej 2 proc. Poprzednio niemal tak samo niską rentowność miały pod koniec 2008 roku, w czasie największego nasilenia globalnego kryzysu finansowego.

Według opinii części ekspertów tak niska rentowność jest wynikiem spodziewanego spadku inflacji, związanego z nadchodzącym spowolnieniem gospodarczym. Skoro inflacja miałaby znacząco się obniżyć, to nawet 2 proc. rentowność może okazać się satysfakcjonująca. Tej tezie najwyraźniej przeczą tendencje występujące ostatnio na rynku amerykańskich obligacji indeksowanych wskaźnikiem inflacji, czyli tzw. TIPS (Treasury Inflation-Protected Securities).

Od października 2010 roku pięcioletnie TIPS-y mają ujemną rentowność. W sierpniu wyniosła ona minus 0,66 proc. To zaś oznaczałoby, że kierujący się racjonalną kalkulacją inwestor godzi się na ujemną rentowność licząc na wzrost inflacji w przyszłości, który zrekompensuje mu przejściową stratę ponoszoną w momencie zakupu. Wygląda więc na to, że inwestorzy działających na rynkach tych dwóch rodzajów obligacji mają odmienne oczekiwania inflacyjne.

Można powiedzieć, że ci, kupujący np. zerokuponowe dziesięciolatki, liczą na spadek inflacji w wyniku spowolnienia gospodarczego, zaś amatorzy TIPS-ów stawiają na stagflację, czyli dłuższy okres niskiego wzrostu i towarzyszącej mu wysokiej inflacji. Kto ma rację, okaże się w przyszłości. Biorąc jednak pod uwagę strukturę amerykańskiego rynku obligacji, w którym udział TIPS-ów nie przekracza 1 proc., liczebną przewagę mają zwolennicy spadającej inflacji. Być może też jednak ujemna rentowność obligacji indeksowanych ma swoje źródło w ogromnej przewadze popytu nad podażą. Co potwierdza tezę, że Amerykanie, i nie tylko oni, są gotowi kupować obligacje za wszelką cenę.

autor:
Roman Przasnyski
Open Finance
www.open.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Zwiększyła się o 7, 2 proc. w stosunku do poprzedniego kwartału i o aż 44, 6 proc. w skali roku. Na rynku pojawiły się od niedawna obligacje niewielkich firm, m.in.: Boryszew, Jarocin PWIK, Kruk S.A., KWB Konin.

W zamian za udzieloną emitentowi obligacji (firmie) pożyczkę, kupujący obligacje ma prawo do zwrotu, w terminie, pożyczonej kwoty pieniędzy wraz z odsetkami (tzw. termin wykupu lub zapadalności).

Emisje obligacji odbywają się przede wszystkim za pośrednictwem banków i niekiedy domów maklerskich. Głównymi organizatorami emisji papierów dłużnych przedsiębiorstw były: Pekao, Nordea Bank, BRE, Copernicus Securites, PKO BP oraz ING BŚ.

Obligacje kupują głównie banki. Tymi papierami zainteresowane są także fundusze inwestycyjne oraz osoby prywatne.

Są zalety, są i wady

Poważną zaletą pozyskania kapitału inwestycyjnego poprzez emisje długoterminowych papierów dłużnych jest to, ze sama firma ustala wielkość odsetek od pożyczanego kapitału. Sama też ustala, wartość emisji oraz termin wykupu, (czyli, zwrotu kapitału i odsetek inwestorom). Przedsiębiorstwo ustala również terminy wypłaty odsetek np., co pól roku. Firma może pozyskać w taki sposób duży kapitał.

Mimo opłat za emisję, jest to tańszy sposób pozyskiwania kapitału niż tradycyjny kredyt inwestycyjny. Koszty emisji są ustalane indywidualnie. Do nich należy zaliczyć głównie koszt wynagrodzenia podmiotów, które pomogą firmie w trakcie przygotowania emisji (np. doradców prawnych, finansowych, firm ratingowych itp.).

Wadą są natomiast duże wymagania i przeciągające się procedury emisji, trwające, co najmniej kilka miesięcy. Zdobywanie dokumentacji jest czasochłonne.

Przede wszystkim dobra kondycja

Wyznacznikiem klasyfikacji firmy, jako potencjalnego emitenta obligacji jest przede wszystkim jej kondycja finansowa i zdolność do obsługi zadłużenia z obligacji w całym okresie finansowania. To z kolei określa wartość emisji, którą dane przedsiębiorstwo może pozyskać – informuje Mirosław Kuk z Departamentu Komunikacji Korporacyjnej Peako.

Bardzo ważnym elementem są również oczekiwania inwestorów, którzy obligacje konkretnej firmy mają zamiar zakupić. W takiej sytuacji należy określić dobre prognozy finansowe i perspektywy rozwoju firmy. Wrasta wiarygodność spółki poprzez dokładne sprawdzanie zdolności kredytowej.

Firma musi być przygotowana, że dla ostatecznych inwestorów, standing finansowy ma kluczowe znaczenie. Sprawozdania finansowe powinny dawać czytelny obraz działalności spółki, model działania powinien być jasny zrozumiały dla inwestorów – dodaje Tomasz Puzyrewicz, menedżer ds. papierów dłużnych, Obszar Rynków Kapitałowych BZ WBK.

autor:
Andrzej Okrasiński
Portal Skarbiec.Biz

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Zanim pojawił się ten rynek, obligacje takie były dostępne w zasadzie wyłącznie dla inwestorów instytucjonalnych, w tym dla funduszy inwestycyjnych. Obligacje notowane na rynku Catalyst, a zwłaszcza papiery emitowane przez przedsiębiorstwa, nazywane w związku z tym korporacyjnymi, dają znacznie atrakcyjniejsze odsetki np. w porównaniu z obligacjami oferowanymi przez Ministerstwo Finansów.

Zgodnie z wyliczeniami domu maklerskiego Noble Securities, średnie oprocentowanie ok. 70 serii obligacji korporacyjnych notowanych na Catalyst, dostępnych dla inwestorów indywidualnych, wynosi blisko 10,5 proc. Dla porównania – oferowane właśnie przez MF obligacje dziesięcioletnie w pierwszym okresie odsetkowym dają 5,75 proc.

Oczywiście wyższe oferowane przez firmy oprocentowanie wynika z wyższego ryzyka, bo i możliwość niewypłacalności przedsiębiorstwa jest nieporównywalnie większe niż w przypadku skarbu państwa. Niemniej pokusa w postaci wyższych odsetek z pewnością jest duża. Aby ograniczyć ryzyko, jeśli nie chcemy, nie umiemy czy po prostu nie mamy czasu, aby analizować poszczególnych emitentów, zawsze można zdać się na wybór zarządzającego funduszem inwestycyjnym. Jest już kilka funduszy, których sama nazwa wskazuje na segment rynku, na którym operuje, np. Novo Obligacji Przedsiębiorstw, Arka Prestiż Obligacji Korporacyjnych, ING (L) Globalny Długu Korporacyjnego czy Copernicus Dłużnych Papierów Korporacyjnych.

Z reguły mają one jednak stosunkowo krótką historię, co utrudnia porównania osiąganych wyników. Ale można za to porównać wyniki funduszy zaliczanych do kategorii uniwersalnych, które również – w mniejszym lub większym stopniu – lokują pieniądze w obligacjach nieskarbowych.

W poniższej tabeli przedstawiamy zmiany wartości jednostek uczestnictwa funduszy polskich obligacji w ostatnich 12 miesiącach (licząc na koniec czerwca br.). Na szarym tle są te spośród nich, w portfelach których – zgodnie z ostatnimi dostępnymi danymi, tj. na koniec grudnia ubiegłego roku – obligacje nieskarbowe stanowiły co najmniej 25 proc. wartości aktywów netto (WAN).

Jak można się przekonać z tego prostego porównania, fundusze o relatywnie większym na tle konkurencji zaangażowaniu w papiery nieskarbowe (głównie korporacyjne) w ostatnim roku w większości wypracowały dla klientów wyniki mieszczące się wyraźnie powyżej średniej rynkowej. Dodajmy, że średnia dla funduszy z udziałem obligacji nieskarbowych powyżej 25 proc. WAN wynosi 6,6 proc., a dla pozostałych o 1,3 p.p. mniej, czyli 5,3 proc.

Wyniki funduszy obligacji za ostatnie 12 miesięcy znacząco odbiegają od tych sprzed roku. Wówczas średnia stopa zwrotu w kategorii funduszy polskich papierów dłużnych sięgała 7,7 proc., przy czym najlepsze fundusze mogły pochwalić się dwucyfrowymi zyskami, w skali roku przekraczającymi nawet 15 proc. Obecnie, w świetle rosnącej inflacji i podwyżek stóp procentowych, fundusze obligacji przynoszą słabsze wyniki. Trzeba przyznać, że nie są one tak słabe, jakich teoretycznie można było się spodziewać. W dużym stopniu to zasługa relatywnie dobrej kondycji polskiej gospodarki, zwłaszcza w porównaniu z krajami strefy euro, jak Grecja, Portugalia czy Irlandia, których obligacje przez międzynarodowe agencje ratingowe oceniane są jako śmieciowe. Nasze obligacje cieszą się stabilnymi ratingami, są więc bardziej pożądane przez inwestorów i trzymają dobrą cenę. Korzystają na tym także jednostek uczestnictwa funduszy polskich obligacji.

Instrumenty dłużne emitowane przez przedsiębiorstwa dla uczestnika funduszu obligacji mogą oznaczać dodatkowy zysk. Związane jest to jednak ze zwiększonym czynnikiem ryzyka w postaci niewypłacalności emitenta. Na rynku Catalyst jak do tej pory przytrafił się jeden taki przypadek (Anti). Przed kilkoma laty głośne były przypadki funduszy DWS (obecnie Investor), Skarbca czy SEB (obecnie Novo), które za skutek nietrafionych inwestycji w papiery nieskarbowe straciły od kilku do nawet kilkudziesięciu procent.

Oczywiście można zrezygnować z usług pośrednika, jakim jest fundusz, i inwestować w obligacje na własny rachunek, co przy stosunkowo niewielkim zaangażowaniu czasu i środków może zaowocować odsetkami przewyższającymi najlepsze lokaty bankowe.

autor:
Bernard Waszczyk
Open Finance
www.open.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Liczby świadczące o rozwoju Catalyst mogą wydawać się imponujące, jeśli dodamy do nich 24 debiuty na rynku obligacji, które miały miejsce od początku roku. Łącznie notowane są tu 124 serie obligacji o wartości 28,5 mld złotych. Jednak jeśli wejdziemy szczegóły tych wielkich liczb, szybko okaże się, że rynek Catalyst ma przed sobą jeszcze niezmierzone perspektywy rozwoju.

BGK zaburza statystki
Statystyki zaburza bowiem kilku największych emitentów obligacji, którzy – m.in. dzięki swojej skali i stabilności prowadzonego biznesu – mogą pozwolić sobie na płacenie niskich kuponów. Aż 1,07 mld zł odsetek wypłaci w nadchodzących miesiącach Bank Gospodarstwa Krajowego, który wprowadził na rynek zarówno własne obligacje o wartości 3 mld zł, jak i obligacje Krajowego Funduszu Drogowego o wartości 17,4 mld zł. Po usunięciu tych papierów ze statystyk, wartość obligacji korporacyjnych notowanych na Catalyst spada do 5,5 mld zł (o prawie 80 proc.), a suma odsetek, które zostaną wypłacone do końca roku do 169 mln złotych.

Dla inwestorów indywidualnych nie jest to jednak duża strata – papiery BGK i tak dostępne są tylko na BondSpot – segmencie Catalyst przeznaczonym dla inwestorów hurtowych. Do tego segmentu należą także obligacje Banku Ochrony Środowiska, Polkomtela, Europejskiego Funduszu Hipotecznego, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, IPF Investment Polska (operator Providenta), LCC Corp, Warimpeksu i Mulimediów Polska. Po ich wyjęciu, rynek obligacji korporacyjnych dostępnych dla inwestorów indywidualnych wart jest 3 mld złotych, a ich średnie oprocentowanie wynosi 10,37 proc..

Nie jest to więc duży rynek biorąc pod uwagę, że w tym samym czasie Polacy mają na depozytach bankowych ulokowane 410 mld zł. Porównując różnicę oprocentowania lokat bankowych i obligacji, trend wzrostowy rynku korporacyjnych papierów dłużnych wydaje się przesądzony, o czym świadczą zresztą prowadzone non-stop subskrypcje nowych emisji i liczne debiuty na Catalyst.

Oczywiście nie każdy posiadacz lokaty skusi się na zakup lepiej oprocentowanej obligacji korporacyjnej, ponieważ taka decyzja niesie ze sobą określone ryzyko. W blisko dwuletniej historii Catalyst udało się jak dotąd uniknąć bankructwa emitenta obligacji, ale nieprzyjemne dla posiadaczy papierów dłużnych incydenty miały już miejsce. Spółka Anti nie spłaciła obligatariuszy zgodnie z harmonogramem w czerwcu, obiecując im zwrot środków z trzymiesięcznym poślizgiem (i karnymi odsetkami za zwłokę), zaś ZPS Krzętle opóźniły o kilka dni wypłatę należnych odsetek ze względu na zmiany w zarządzie spółki.

Bezpieczniej, ale mniej
Równie wielki wpływ, który BGK wywiera na statystyki rynku obligacji korporacyjnych, na segment obligacji komunalnych wywiera Warszawa. Stolica wprowadziła do obrotu obligacje warte 2,1 mld zł, a cały rynek obligacji gminnych wart jest obecnie 2,35 mld zł. Bez uwzględniania stołecznych papierów ten segment rynku wart jest już tylko 252,8 mln zł, a suma należnych odsetek, które zostaną wypłacone do końca roku spada do 6,4 mln zł. Średnie oprocentowanie – bez uwzględniania Warszawy wynosi obecnie 5,94 proc. – znacznie mniej niż dla obligacji korporacyjnych, ale za to ryzyko upadłości gmin jest niemal tak samo niskie (lub tak samo wysokie jeśli ktoś woli) jak upadłości skarbu państwa.
W przypadku obligacji banków spółdzielczych średnie oprocentowanie wynosi obecnie 7,8 proc., a dostępny w całości dla inwestorów indywidualnych ten segment rynku wart jest 222 mln zł.

Emil Szweda,
Noble Securities
www.noblesecurities.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com

Na giełdach akcji hossa trwa już od dwóch lat, notowania surowców idą dynamicznie w górę. Do niedawna rosły także ceny obligacji. Jednak od października 2010 roku sytuacja zmieniła się radykalnie. Od tego czasu do połowy lutego 2011 roku notowania kontraktów terminowych na trzydziestoletnie obligacje Stanów Zjednoczonych spadły o 12 proc., kontrakty na dziesięciolatki zniżkowały o prawie 8 proc., a na obligacje pięcioletnie o 5 proc.

Trzeba przy tym pamiętać, że wcześniejszą hossę na rynku amerykańskich obligacji w sporej części napędzał Fed. I to zarówno pośrednio, prowadząc skrajnie łagodną politykę pieniężną i nieustannie dając do zrozumienia, że będzie ją utrzymywał jeszcze przez długi czas, jak i bardziej bezpośrednio, skupując po prostu wyemitowane już przez rząd obligacje, czyli zwiększając podaż pieniądza. Podjęcie na początku listopada ubiegłego roku decyzji o kontynuacji ilościowego luzowania polityki pieniężnej, czyli przeznaczeniu na skup obligacji kolejnych 600 mld dolarów do czerwca 2011 roku jedynie na krótko powstrzymało spadek cen obligacji. Rosły one od połowy grudnia ubiegłego roku do końca stycznia tego roku. W lutym spadkowa tendencja jest kontynuowana, choć od 9 lutego widać zahamowanie jej dynamiki.

Spadek cen papierów dłużnych nie ogranicza się tylko do Stanów Zjednoczonych. Od końca sierpnia 2010 roku do połowy lutego tego roku notowania kontraktów na niemieckie obligacje dziesięcioletnie spadły o 8,5 proc., japońskie dziesięciolatki staniały o 3,7 proc.

Bessa na rynku obligacji napędzana jest przez cztery czynniki. Pierwszy to ogromna podaż obligacji emitowanych przez rząd Stanów Zjednoczonych. Drugi to zastąpienie strachu przed deflacją obawami o narastanie inflacji. Choć Fed podkreśla, że żadnego zagrożenia inflacyjnego nie ma, a tempo wzrostu cen jest wręcz zbyt niskie, to jednak inwestorzy najwyraźniej mają odmienne zdanie. Rosnąca inflacja w połączeniu ze zwiększającym się tempem wzrostu gospodarki doprowadzi wkrótce do zacieśniania wyjątkowo luźnej polityki pieniężnej, co w oczywisty sposób wpływa na spadek cen obligacji, czyli wzrost ich rentowności. I wreszcie czwartym czynnikiem jest wzrost ryzyka pożyczania pieniędzy rządom, nawet jeśli jest to rząd Stanów Zjednoczonych. Gigantyczne zadłużenie i deficyt budżetowy to ryzyko zdecydowanie potęgują.

Analitycy i instytucje finansowe już pod koniec 2009 roku wskazywały na rosnącą bańkę cenową na rynkach obligacji. Eksperci Morgan Stanley prognozowali aż 40-proc. wzrost rentowności obligacji dziesięcioletnich, zaś kilka tygodni później szefowie największych funduszy inwestycyjnych, takich jak PIMCO czy Black Rock, informowali o zmniejszeniu zaangażowania w amerykańskie i brytyjskie obligacje i ostrzegali przez spadkiem ich cen, podkreślając obawy związane z wysokim zadłużeniem i dostrzegając perspektywę zbliżającego się zaostrzania polityki pieniężnej i wycofywania programów stymulujących gospodarkę.

Największe zagrożenie, związane ze spadkiem cen obligacji, czyli wzrostem ich rentowności to zdaniem przedstawicieli tych instytucji wzrost rynkowej ceny pieniądza, a w efekcie wyższe oprocentowanie kredytów, zarówno hipotecznych, konsumpcyjnych, jak i tych dla firm i rządów. Rosnący koszt kredytu może zdusić i konsumpcję i inwestycje, nie pozwalając jednocześnie wyjść z dołka rynkowi nieruchomości. To może stać się kolejnym czynnikiem spowalniającym odradzający się wzrost gospodarczy. Dawid Greenlaw z Morgan Stanley szacował w końcu 2009 roku, że wzrost rentowności amerykańskich dziesięciolatek, stanowiących punkt odniesienia do ustalania oprocentowania kredytów hipotecznych do 5,5 proc. oznaczałby oprocentowanie trzydziestoletniego kredytu hipotecznego na poziomie 7,5-8 proc.

Podobną tendencję obserwujemy także na naszym rynku. Pierwsze oznaki spadkowej tendencji na rynku obligacji były widoczne już w sierpniu 2010 roku Kilka tygodni później była już bardzo wyraźna. Od października ubiegłego roku do 11 lutego ceny dwudziestoletniej obligacji o stałym oprocentowaniu spadły o 7,7 proc., notowania dziesięcioletnich papierów skarbowych poszły w dół o 5,5 proc. Ich rentowności wyraźnie więc rosną. Widać to na rynku pierwotnym, gdzie nabywcy tych papierów oferują ceny dające rentowność na poziomie 6,2-6,3 proc. Także i u nas rosnąć więc będzie rynkowa cena pieniądza, tym bardziej, że Rada Polityki Pieniężnej już rozpoczęła cykl podwyżek stóp procentowych. Co prawda w naszych warunkach punktem odniesienia do ustalania kosztów kredytu nie są obligacje, lecz stawki rynku międzybankowego, to jednak widoczne są tu wzajemne zależności. Jeszcze w sierpniu 2010 roku trzymiesięczna stawka WIBOR wyniosła 3,81 proc. W połowie lutego sięga już 4,11 proc., co oznacza wzrost o 7,9 proc. Niezależnie od tego, czy powodów tej zwyżki należy upatrywać w spadku cen obligacji, czy w decyzji RPP, stoją za nią te same mechanizmy: wzrost inflacji, rosnące potrzeby pożyczkowe państwa, czyli większa podaż obligacji, rosnące ryzyko, związane ze stanem finansów publicznych, a więc deficytem budżetowym i zadłużeniem państwa. W ten sposób te makroekonomiczne uwarunkowania staną się odczuwalne dla każdego kto kredyt już ma i dla tych, którzy zamierzają go zaciągnąć. Także i dla firm. Czas taniego pieniądza powoli się kończy.

Spadek cen obligacji może także wkrótce odbić się niekorzystnie na koniunkturze na rynku akcji. Zwykle rynki akcji i obligacji poruszają się w przeciwnych kierunkach. Tak działo się w latach 2001-2003, gdy na giełdach trwała bessa związana z pęknięciem bańki internetowej, zaś ceny obligacji szły w górę. I podobnie było w czasie hossy na rynku akcji z lat 2004-2007, gdy obligacje w tym czasie wyraźnie taniały. Spadające ceny obligacji oznaczają wzrost rentowności osiąganej przez ich nabywców. Jeśli inwestorzy dojdą do wniosku, że ceny papierów dłużnych są już na tyle niskie, a rentowność na tyle atrakcyjna, by konkurować z akcjami, kapitał zacznie przepływać w kierunku obligacji kosztem akcji. Tym razem prawdopodobnie nie grozi nam to w najbliższym czasie. Ten czynnik zacznie grać większą rolę od momentu, gdy inflacja zajrzy do Stanów Zjednoczonych i Fed przystąpi do zacieśniania polityki pieniężnej. Trwająca od dwóch lat hossa na rynkach akcji zdaje się być już coraz bliżej wyczerpania swego potencjału. Inwestorzy mogą wkrótce uznać, że ryzyko związane z kupowaniem akcji jest niewspółmiernie duże w porównaniu do możliwego do osiągnięcia zysku. Wówczas znów zwrócą uwagę na obligacje.

autor:
Roman Przasnyski
Open Finance
www.open.pl

Odwiedź inne serwisy grupy www.FinanseOsobiste.pl
www.nieruchomosciowo.biz
www.UbezpieczeniaPoLudzku.pl
www.poznajTFI.pl
www.AlternatywneInwestycje.com